Waarom kijkt de Vlaamse jeugd amper nog naar klassieke TV-zenders?

Herinnert u zich de tijd dat het hele gezin zich om 19 uur voor het journaal verzamelde, gevolgd door een primetime film op zondagavond? Voor velen is dit een nostalgisch beeld, maar voor de huidige generatie Vlaamse jongeren klinkt het als een relikwie uit een ver verleden. De afstandsbediening is ingeruild voor een smartphone, en de vaste programmagids voor een eindeloze stroom aan keuzes. De vraag die veel ouders en grootouders zich stellen, is niet óf jongeren nog kijken, maar wát en waaróm ze op een totaal andere manier consumeren.

De gemakkelijke verklaring is dat streamingdiensten zoals Netflix de traditionele zenders hebben verdrongen. Hoewel dat deels klopt, is het slechts een fractie van het verhaal. Het medialandschap is veel complexer geworden. Het omvat niet alleen betaalde diensten, maar ook gratis platformen zoals YouTube, live-gaming communities op Twitch en zelfs illegale IPTV-alternatieven. Deze verschuiving gaat dieper dan enkel de technologie; het raakt de kern van wat media voor een nieuwe generatie betekent.

Maar wat als de sleutel niet ligt in het simpelweg afwijzen van lineaire televisie, maar in het actief opbouwen van een eigen, uniek ‘media-universum’? Dit artikel duikt dieper dan de clichés. We analyseren niet alleen de platforms die de aandacht van de jeugd trekken, maar ontleden de onderliggende psychologie: de drang naar controle, de zoektocht naar authenticiteit en de ‘festivalisering’ van mediaconsumptie, waarbij keuzestress een dagelijkse realiteit is. We leggen de mechanismen achter de algoritmes bloot, vergelijken de legale spelers en waarschuwen voor de digitale risico’s van schimmige alternatieven.

In dit overzicht ontleden we de verschillende facetten van het nieuwe kijkgedrag. We verkennen de macht van algoritmes, de opkomst van de ‘creator economy’, de strijd tussen gratis en betaalde content, en de praktische uitdagingen die dit nieuwe landschap met zich meebrengt voor de consument.

Waarom schotelt YouTube u steeds extremere video’s voor?

YouTube is voor veel jongeren geen videoplatform meer, maar hun hoofdkanaal voor entertainment, nieuws en educatie. De sleutel tot dit succes ligt in het krachtige algoritme, ontworpen om de kijker zo lang mogelijk op het platform te houden. Dit mechanisme leert van elke klik en suggereert constant nieuwe video’s die aansluiten bij eerdere keuzes. Het gevaar hierbij is de vorming van een ‘filterbubbel’ of ‘rabbit hole’, waarbij het algoritme steeds specifiekere en soms extremere content aanbeveelt binnen een bepaald interessegebied.

De maatschappelijke impact van deze algoritmes is niet onopgemerkt gebleven. Na kritiek over de invloed op het zelfbeeld van jongeren, heeft YouTube stappen ondernomen. Sinds 2024 worden wereldwijd fitness- en uiterlijk-gerelateerde video’s gefilterd voor tieners met een geregistreerde leeftijd. Dit toont een groeiend bewustzijn van de verantwoordelijkheid die gepaard gaat met zo’n invloedrijk platform.

Tim Smits, professor marketingcommunicatie aan de KU Leuven, duidt het gevaar van de filterbubbel bij VRT NWS:

Uit onderzoek weten we dat dit echt schadelijk is en dat dit je wereldbeeld kan vertekenen. Wat YouTube nu belooft, is dat men het algoritme gaat trainen, zodat jongeren niet meer alleen één soort content gaan zien.

– Tim Smits, Professor marketingcommunicatie KU Leuven aan VRT NWS

Het platform blijft een delicaat evenwicht zoeken tussen het maximaliseren van kijktijd en het beschermen van zijn jonge, beïnvloedbare gebruikers.

Hoe start u een succesvol Twitch-kanaal vanuit uw slaapkamer in Vlaanderen?

Naast het passief consumeren van content op YouTube, is er een groeiende groep jongeren die zelf content creëert. Twitch, oorspronkelijk een platform voor het live streamen van videogames, is uitgegroeid tot een veelzijdige community waar ook creatieve sessies, talkshows en muziekevenementen plaatsvinden. De aantrekkingskracht is de directe en ongefilterde interactie: kijkers kunnen in real-time chatten met de streamer en zo deel uitmaken van de uitzending.

Het idee om vanuit een slaapkamer in Vlaanderen een publiek op te bouwen en er zelfs geld mee te verdienen, spreekt tot de verbeelding. De drempel om te beginnen lijkt laag, maar professionalisering is de norm geworden. Een basis-setup omvat meer dan enkel een computer en een internetverbinding. Een goede microfoon, een degelijke webcam en doordachte belichting, zoals een ring light, zijn essentieel om een kwalitatieve stream te produceren.

De weg naar succes op Twitch is er een van consistentie en community-building. Het platform heeft een duidelijk pad uitgestippeld voor beginnende creators. Om ‘Twitch Affiliate’ te worden, een status die het mogelijk maakt om inkomsten te genereren via abonnementen en donaties, moet een streamer aan specifieke voorwaarden voldoen. In de afgelopen 30 dagen moet men minstens 500 minuten (of 8 uur) streamen, verdeeld over 7 verschillende dagen, en een gemiddelde van 3 gelijktijdige kijkers hebben. Dit toont aan dat het niet gaat om een eenmalig succes, maar om het opbouwen van een trouw publiek.

De sleutel tot een succesvol kanaal ligt in het vinden van een niche en het creëren van een hechte gemeenschap. Het gaat minder om de game die gespeeld wordt en meer om de persoonlijkheid van de streamer en de sfeer die hij of zij creëert. Voor ouders is dit een belangrijke context: de tijd die hun kinderen op Twitch doorbrengen is vaak evenzeer sociaal als gericht op entertainment.

VRT MAX of een betalend platform: wat biedt de beste waarde zonder reclame?

De opkomst van internationale streaminggiganten heeft de openbare omroep in Vlaanderen niet buitenspel gezet. Integendeel, met VRT MAX heeft de VRT een robuust en populair antwoord geformuleerd. Het platform combineert het beste van twee werelden: de mogelijkheid om live naar VRT 1, VRT CANVAS en Ketnet te kijken, en een uitgebreide catalogus van programma’s die on-demand beschikbaar zijn. Het grootste voordeel is ongetwijfeld dat het volledig gratis en reclamevrij is, gefinancierd met publieke middelen.

Toch kiezen veel Vlamingen ervoor om daarnaast een of meerdere betalende abonnementen te nemen. De keuze wordt niet enkel bepaald door de prijs, maar vooral door het type content. Elk platform heeft zijn eigen specialiteit en doelgroep. Netflix blijft de onbetwiste marktleider met een breed, internationaal aanbod, terwijl Disney+ zich richt op families en fans van franchises als Marvel en Star Wars. Prime Video probeert zich te onderscheiden met een lage instapprijs en exclusieve deals.

Professor Tom Evens van de UGent nuanceert de zogenaamde ‘vlucht’ van de klassieke omroep. Volgens zijn analyse, geciteerd door VRT NWS, blijft de interesse in programma’s van de traditionele omroepen groot.

De televisieomroepen vinden duidelijk hun weg in dit nieuwe landschap. De gebruiker blijft geïnteresseerd in hun programma’s. We bekijken ze gewoon op een andere manier, afhankelijk van ons gebruiksgemak.

– Tom Evens, Professor communicatiewetenschappen UGent

De onderstaande tabel, gebaseerd op gegevens verzameld door Test-Aankoop, geeft een helder overzicht van de belangrijkste spelers op de Belgische markt, wat de afweging voor consumenten tastbaar maakt.

Deze vergelijking toont aan dat de keuze afhangt van persoonlijke voorkeuren en budget. Een recente analyse van de streamingmarkt benadrukt dat er geen ‘one-size-fits-all’-oplossing is.

De juridische en digitale risico’s van het kijken via illegale IPTV-kastjes

Naast het legale aanbod van streamingdiensten en publieke platformen, is er een schimmige onderwereld van illegale IPTV (Internet Protocol Television). Via een speciaal kastje of software krijgen gebruikers voor een relatief laag jaarlijks bedrag toegang tot duizenden tv-zenders en films van over de hele wereld, inclusief dure sport- en filmkanalen. De verleiding is groot, maar de risico’s zijn aanzienlijk, zowel op juridisch als op digitaal vlak.

In België is het aanbieden én gebruiken van illegale IPTV strafbaar. De overheid treedt steeds strenger op. Volgens cijfers van de FOD Economie werden er in één jaar tijd 147 illegale streamingwebsites geblokkeerd. De boetes voor aanbieders kunnen oplopen tot €800.000, maar ook gebruikers riskeren sancties. Hoewel de pakkans voor individuele kijkers kleiner is, is het risico niet onbestaande.

Misschien nog gevaarlijker zijn de digitale risico’s. De software op IPTV-kastjes is vaak onveilig en kan malware bevatten die persoonlijke gegevens steelt, zoals bankinformatie of wachtwoorden. Omdat deze diensten opereren buiten elke regulering, is er geen enkele garantie voor de privacy van de gebruiker. Bovendien zijn de streams vaak onbetrouwbaar, met haperingen of volledige uitval tijdens belangrijke live-evenementen.

De lage prijs van illegale IPTV is voor velen een lokroep, maar het is een klassiek geval van ’te mooi om waar te zijn’. De verborgen kosten in de vorm van juridische en digitale gevaren maken het een gok die de meeste consumenten beter niet wagen.

Wanneer verhuist het Belgisch voetbal volledig naar streaming-apps?

Live sport, en dan met name het voetbal, was lange tijd het laatste bastion van de klassieke, lineaire televisie. De afspraak met vrienden om samen naar de match te kijken, was een sociaal ritueel dat de zenders een trouw publiek garandeerde. Maar ook dit landschap is in sneltempo aan het versnipperen. De rechten van de Jupiler Pro League en internationale competities zijn verdeeld over verschillende spelers, waardoor de kijker gedwongen wordt om te navigeren tussen diverse aanbieders.

In Vlaanderen zijn de voetbalrechten momenteel voornamelijk in handen van partijen als DAZN (Eleven Sports) en Play Sports (Telenet). Dit betekent dat een fan die al het relevante Belgische en Europese voetbal wil volgen, vaak meerdere abonnementen nodig heeft. De tijd dat één zender alle topwedstrijden uitzond, is definitief voorbij. Deze fragmentatie drijft de kosten op en leidt tot frustratie bij de consument.

De trend is duidelijk: sportrechten verschuiven naar een ‘direct-to-consumer’-model via gespecialiseerde streaming-apps. De vraag is niet langer óf, maar wannéér het Belgisch voetbal volledig achter een betaalmuur van apps verdwijnt. Voor de Pro League zelf is dit een aantrekkelijk model: het geeft hen meer controle over de distributie en de mogelijkheid om rechtstreeks data van hun fans te verzamelen. Voor de fan betekent het echter een verdere ‘ontbundeling’ van het aanbod. Je betaalt niet meer voor een totaalpakket aan zenders, maar specifiek voor de competitie die je wilt zien.

Stel u het volgende scenario voor: binnen vijf jaar zou het kunnen dat de Jupiler Pro League zijn eigen streaming-app lanceert voor €15 per maand. Voor de Champions League heb je een apart DAZN-abonnement nodig van €20, en voor de Premier League een derde app. De totale maandelijkse kost voor een diehard voetbalfan kan zo snel oplopen, waardoor het een luxeproduct wordt. Dit is de realiteit van de versnippering van sportrechten, een evolutie die de kijkervaring fundamenteel verandert en de drempel voor de toevallige kijker aanzienlijk verhoogt.

Streamz of Netflix: welke dienst biedt de beste Vlaamse fictie?

In het internationale geweld van streamingdiensten heeft Vlaanderen een sterke lokale speler: Streamz. Dit platform, een samenwerking tussen DPG Media en Telenet, positioneert zich duidelijk als dé plek voor Vlaamse content. Het biedt niet alleen een uitgebreid archief van VTM-programma’s, maar investeert ook fors in eigen, exclusieve ‘Streamz Originals’ zoals ‘Fair Trade’ en ‘Billie vs Benjamin’. Voor veel jongeren is dit de primaire manier om lokale series te bekijken, vaak lang voordat ze op de lineaire televisie verschijnen.

Netflix, van zijn kant, heeft de kracht van lokale content ook ontdekt. Na internationale successen met niet-Engelstalige series zoals ‘La Casa de Papel’ en ‘Squid Game’, investeert de streaminggigant nu ook in Belgische producties. Series als ‘Undercover’ en ‘Grond’ werden wereldwijde hits en plaatsten Vlaamse fictie internationaal op de kaart. Netflix biedt echter een veel breder, globaler aanbod, waarbij Vlaamse content slechts een klein onderdeel is van een immense bibliotheek.

De keuze tussen Streamz en Netflix voor liefhebbers van Vlaamse fictie is dus een strategische. Streamz biedt kwantiteit en exclusiviteit op lokaal vlak: het is de meest complete bron voor wie alles van eigen bodem wil zien. Netflix biedt internationale exposure en vaak hogere budgetten, wat resulteert in een selectiever, maar soms prestigieuzer aanbod van Vlaamse producties met een wereldwijd bereik.

Steven De Hertogh, onderzoeker aan de Thomas More Hogeschool, benadrukt dat verschillende platformen vaak verschillende doelgroepen aanspreken, zelfs wanneer ze in dezelfde markt opereren. In een analyse voor VRT NWS over een deal tussen HBO en Netflix, stelt hij:

Het doelpubliek van HBO MAX is niet hetzelfde publiek als van Netflix, dus het is interessanter voor Netflix om die 2 merken apart te houden.

– Steven De Hertogh, Onderzoeker media- en entertainment business Thomas More Hogeschool

Dit principe geldt ook voor Streamz en Netflix. De ene richt zich op de kijker met een sterke culturele verankering in Vlaanderen, de andere op de ‘wereldburger’ die af en toe een kwalitatieve lokale productie meepikt. De platformen zijn dus eerder complementair dan directe concurrenten voor de diehard fan van Vlaamse fictie.

Wanneer moet u keuzes maken tussen twee favoriete artiesten die tegelijk spelen?

De overgang van een beperkt aantal tv-zenders naar een quasi oneindig aanbod aan content heeft een nieuw, modern luxeprobleem gecreëerd: keuzestress. Waar men vroeger simpelweg keek naar wat er ‘op tv’ was, wordt de kijker nu geconfronteerd met een overweldigende hoeveelheid opties op talloze platformen. Dit fenomeen wordt treffend omschreven als de ‘Rock Werchter-paradox’ in de huiskamer: net als op een festival, waar twee favoriete bands tegelijk op verschillende podia spelen, moet de kijker nu kiezen tussen de seizoensfinale van zijn favoriete serie op Netflix, een belangrijke live-wedstrijd op een sport-app en een nieuwe video van een geliefde YouTuber.

Deze ‘festivalisering’ van mediaconsumptie leidt tot een constante angst om iets te missen (Fear Of Missing Out – FOMO). De algoritmes die content aanbevelen, proberen te helpen, maar dragen vaak bij aan het probleem door de stroom aan ‘must-see’ content eindeloos te voeden. Het resultaat is dat ‘niets te zien hebben op tv’ is geëvolueerd naar ’te veel te zien hebben op alle schermen’.

Het beheren van deze keuzestress is een nieuwe vaardigheid geworden. Het vereist bewuste keuzes, het negeren van de constante stroom aan aanbevelingen en het accepteren dat het onmogelijk is om alles te zien. Sociale aanbevelingen van vrienden worden hierbij vaak als waardevoller beschouwd dan de suggesties van een onpersoonlijk algoritme, omdat ze een filter en een gedeelde ervaring bieden.

Hoe beheert u 4 verschillende streaming-abonnementen zonder meer dan 50 € per maand te betalen?

De overvloed aan streamingdiensten leidt niet alleen tot keuzestress, maar ook tot een aanzienlijke maandelijkse kost. Terwijl blijkt uit recent onderzoek dat 29% van de Vlamingen toegang heeft tot twee of meer streamingabonnementen, loopt het totaalbedrag snel op. Het beheren van deze ‘abonnementen-economie’ is een nieuwe financiële uitdaging geworden in veel gezinnen. Toch is het mogelijk om toegang te hebben tot een brede waaier aan content zonder de controle over het budget te verliezen.

De sleutel ligt in slim en strategisch abonnementenbeheer. In plaats van permanent geabonneerd te zijn op alle diensten, kan men gebruikmaken van de flexibiliteit die de meeste platformen bieden. Maandelijkse opzegbaarheid is de norm, wat ‘roterend abonneren’ mogelijk maakt: men abonneert zich op een dienst om een specifieke serie te ‘bingen’ en zegt daarna weer op.

Een andere strategie is het bewust combineren van gratis en betaalde diensten. Platformen als VRT MAX, VTM GO en GoPlay bieden een schat aan gratis content van eigen bodem, die als een solide basis kan dienen. Dit kan aangevuld worden met één of twee roterende betaalde abonnementen, afhankelijk van de actuele releases. Het delen van accounts, hoewel door diensten als Netflix aan banden gelegd, blijft binnen het gezin een populaire manier om de kosten te drukken.

Het is essentieel om een helder overzicht te bewaren en valkuilen te vermijden, zoals de verleidelijke maar vaak dure bundels die telecomproviders aanbieden. Een proactieve aanpak is de beste garantie om te genieten van het rijke aanbod zonder financiële verrassingen.

Door dit nieuwe, gefragmenteerde medialandschap te begrijpen, overbrugt u niet alleen de generatiekloof, maar opent u ook de dialoog met jongeren over bewuste, veilige en financieel gezonde mediaconsumptie. De sleutel is niet om het oude te verdedigen, maar om de logica van het nieuwe te omarmen.